Ẩm Thực Cung Đình Huế

Ẩm thực Cung Đình Huế là những món ăn ngự thiện dành cho Vua Chúa với các loại cao lương mỹ vị, được chế biến công phu, cầu kỳ. Bạn đã từng nghe hay biết đến món ăn Cung Đình Huế nào chưa? Nếu chưa thì hãy cùng mình tìm hiểu trong bài viết này nhé!


Có 8 món ăn được nhắc đến nhiều nhất trong ẩm thực cung đình Huế xưa. Đây đều là những món ăn quý hiếm thời xưa, chỉ dành cho Vua Chúa và quan lại cấp cao, 8 món này còn được gọi là Bát Trân. Bao gồm:

1. NEM CÔNG:

Nem Công

Nem công là món ăn cực kì đặc biệt, chế biến không qua nấu nướng. Lấy phần đùi của con công giã mịn, thêm các gia vị có tính nóng như riềng, tỏi, tiêu,…sau đó để món ăn tự chín nhờ quá trình lên men vi sinh chứ không qua công đoạn nấu nướng.
Thịt công có tác dụng giải độc vì vậy khi ăn nem công, thịt công sẽ hấp thụ vào máu giúp tăng khả năng giải độc các độc tố mà cơ thể lỡ hấp thụ. Chính vì lý do đó, nem công được xem như “thần hộ mạng” của các Vua Chúa trước những âm mưu đầu độc ám sát tranh đoạt ngôi Vương.

2. CHẢ PHƯỢNG:

Chả Phượng

Phượng là loài chim quý hiếm, chỉ sống ở núi cao. Người ta thường hay gọi chung là Phượng Hoàng, tuy nhiên ít ai biết rằng Phượng là con đực, con cái là Hoàng. Vậy nên đã hiếm lại càng thêm hiếm.
Cũng như thịt chim Công, thịt chim Phượng rất tốt, vừa giàu chất dinh dưỡng, vừa có tác dụng dược tính bảo vệ tối đa sức khỏe. Để chế biến Chả Phượng người ta đem thịt chim Phượng đi giã mịn, sau đó nêm nếm gia vị và đem gói vào lá chuối thật kín rồi hấp chín.

3. DA TÂY NGƯU:

Da Tây Ngưu

Tây ngưu là loài thú còn có tên khác là tê ngưu có hình dạng xấu xí, chỉ sống trong rừng sâu, ăn toàn các loại cây cỏ có gai. Da tây ngưu rất cứng và dày, chỉ có một đám da rất mỏng ở nách, đây được coi là điểm “tử huyệt” duy nhất giúp “thợ săn” hạ gục nó về làm thịt. Lấy phần da nách đó, ngâm nước cho mềm, nấu thành món ăn ngon, bổ dưỡng.

4. BÀN TAY GẤU:

Bàn Tay Gấu

Gấu là loài thú vật to lớn có cổ dài, chân cao, đi được bằng 2 chân. Gấu đực gọi là “Bi”, gấu cái gọi là “Hùng”. Gấu rất mạnh, có thể dùng 2 chân trước nâng cả một tảng đá lớn. Chúng rất giỏi leo cây, thích ăn mật ong, có khả năng ngủ đông cực kì lâu. Lúc đói chúng thường hay trú đông, chúng có thể liếm bàn tay (hai chân trước) để sống khi không có thực phẩm ở trong hang mà không cần ra ngoài. Vì vậy, bàn tay gấu được xem là món ăn ngon, bổ dưỡng, sạch sẽ và thượng hạng được các Vua Chúa thời xưa ưa chuộng.
Gấu cũng tượng trưng cho sức mạnh và quyền uy nên được liệt vào danh sách Bát trân nhằm tăng cường sức mạnh cho bậc Đế Vương, khẳng định Vương quyền.

5. YẾN SÀO:

Yến là tổ của loài chim Hải Yến (Én biển), là loại nguyên liệu cao cấp và quý giá để chế biến các món ăn trong ẩm thực cung đình. Yến có thể chế biến ra rất nhiều món ăn bổ dưỡng khác nhau như: chè yến, yến thả, yến sào hạt sen, bồ câu tiềm yến sào,…

6. GÂN NAI:

Nai lớn hơn Hươu và được xem là loài động vật quý hiếm, dùng để chế biến các món ăn cung đình xưa. Giống nai đực có gạc, vào tiết hạ chí, nai đực thường rụng sừng, sừng non của Nai gọi là “Lộc Nhung”, là một vị thuốc có tác dụng tráng dương, bổ thận, tăng sinh lực, ổn định sức khỏe. Gân của Nai vô cùng quý hiếm và để chế biến Nai thì rất cầu kỳ.

Gân Nai
Khi làm thịt Nai, dùng lửa thui đùi nai, cạo sạch lông rồi cho vào nước luộc mềm, dùng dao nhọn xẻ tách gân ra khỏi phần bắp thịt. Gân Nai được cho vào phiêu trong nước có ít muối và dấm để làm trắng. Khi gân Nai đã mềm thì chúng ta cắt khúc và đem đi hầm chung với các nguyên liệu như tôm khô, măng củ đậu, chả lụa,..trong nước hầm gà đã lọc trong. Khi các nguyên liệu đã chín mềm thì nêm nếm lại gia vị sao cho vừa ăn là xong.

7. MÔI ĐƯỜI ƯƠI:

Môi Đười Ươi

Đười Ươi thuộc họ hàng Khỉ nhưng lớn, có thể đi bằng 2 chân như người, ưa sống trong hang núi, không đi theo một đường nhất định. Muốn bắt được Đười Ươi, các thợ săn phải lừa đặt be rượu và các đôi dép da trên đường chúng đi qua. Đười ươi là loài hay bắt chước nên thích uống rượu rồi mang dép như người; chúng sẽ bị say khướt và đi siêu vẹo nên người săn thú có thể dễ dàng bắt được. Môi là bộ phận quý nhất của Đười Ươi. Môi ngon, dùng chế biến các món sơn hào để dâng lên Vua Chúa.

8. THỊT CHÂN VOI:

Voi là loài thú 4 chân với thân hình to lớn. Người ta thường chuộng ngà voi còn thịt voi rất nhạt nhẽo. Tuy nhiên ít người biết rằng ở bàn chân voi có một lớp thịt gân mềm, dùng chế biến món ăn rất ngon.

Bát trân là 8 món ăn quý hiếm nhất trong ẩm thực Cung Đình Huế, qua đó thể hiện sự tinh túy, tinh xảo trong ẩm thực cung đình Huế. Ẩm thực cung đình Huế có khá nhiều luật lệ, nghi thức từ việc cung ứng thực phẩm, chế biến, phục vụ, các kiểu mâm bàn, chén bát, đũa. Vua ăn gọi là Ngự thiện, dụng cụ ăn của vua gọi là đồ Ngự dụng, đội phục vụ vua ăn gọi là Đội thượng thiện. Mỗi bữa ăn của Vua có từ 35 – 50 món, trong số đó phải có một vài món nằm trong Bát trân. Từng món được múc ra tô, đĩa rồi đặt trong các quả hộp bằng gỗ sơn son thiếp vàng.

Các món ăn cung đình Huế ban đầu là do truyền từ đời này sang đời khác. Về sau khi các sứ thần khi đi sứ về, tiến vua những món ăn lạ và ngon. Các món nào đặc biệt sẽ được liệt vào danh sách rồi truyền tiếp sang đời sau. Vì thế món ăn cung đình Huế ngày càng trở nên phong phú và đa dạng. Tuy nhiên, ngày nay các nguyên liệu trong Bát trân đều là những thực phẩm quý hiếm khó tìm hoặc thuộc danh mục các loại động vật quý hiếm cần được bảo vệ.